Genel Kültür Ansiklopedisi

Walt w. rostow

26 Ocak 2007

Toplumsal değişme konusunda iki temek görüş bulunmaktadır.Toplumsal değişmede belirleyici etkenin ekonomik olduğunu savunanlarla ,siyasal kurumların öncelik ve bağımsızlığını öne sürenler,ayrı kuramsal çerçeveler oluşturuyorlar.Birinci grupta Marksistler hareket noktası olarak üretim biçimini alırken,Marksist olmayanlar üretim düzeyine önem veriyorlar,ikinci grupta olan Rostow’ geçmeden Marksist kuramı açıklamakta yarar var.
Marx’a göre,toplumsal evrimde itici güç ya da belirleyici öğe,üretim nitelikleridir.Üretim teknikleri üretim biçimi,siyasetinde içinde bulunduğu bir dizi kurumu kendi gereklerine uygun olarak biçimlendirir.Belirli üretici güçler belirli bir üretim biçimi, üretim biçimi belirli bir sınıfsal yapıyı,toplumsal sınıflar arasındaki güç,denge ya da dengesizliği de belirli siyasal kurumlar yaratıyor demektir.Siyasal kurumlar da, bir kez oluştuktan sonra altyapı üzerinde etki yaparlarsa da, bu durum, siyasal kurumların altyapı tarafından belirlediği gerçeğini değiştirmez.
Walt W. Rostow ,ekonomik güçlerle siyasal güçler arasındaki bağlantıyı ,dolayısıyla ekonomik-yapı siyasal yapı ilişkisini Karl Marx’tan farklı bir biçimde kuruyor.Ekonomik gelişme derecelerine göre toplumu beş gruba ayırdıktan sonra,bütün toplumların bu aşamalardan geçtiğini öne sürüyor.Rostow’a göre,her aşamaya uyan siyasal model farklı olmak zorundadır.Ekonomik güçler değiştikçe,toplumsal ve siyasal güçler de değişeceği için,eski siyasal model yeni ekonomik model karşısında yetersiz kalacaktır.Bu kurama göre,her toplum ekonomik bakımından aşagıdaki evreleri geçirir.
a. Geleneksel Toplum
b. Kalkışa (take –off)geçiş aşaması
c. Kalkış aşaması
d. Olgunluk aşaması
e. Kütle tüketim çagı

Özellikle kalkış(take-off) aşamasında azgelişmiş ülkelerin kalkınma
sorununa değinildiği için bu modelin önem kazanmasına neden olmuştur.W.Rostow,K.Marx’ın modern tarih kuramına alternatif olarak hazırladığı modelini önce 1956’da yayınladığı bir makalesinde,sonrada 1960’da kitabında açıklamıştır.
Her aşama kendi ekonomik,toplumsal ve siyasal özellikleri içinde barındırır. Her aşamayı toplumlar iç ve dış dinamikler nedeniyle değişik zamanlarda farklı uzunlukta ve yoğunlukta yaşamışlardır.

Kategori: Felsefe